โครงสร้าง URL ร้านออนไลน์: จัดหมวดหมู่ให้ลูกค้าหาของเจอและระบบค้นหาเข้าใจ

ร้านขายอุปกรณ์ทำขนมออนไลน์ร้านหนึ่งมีสินค้าราวสี่ร้อยรายการ ลูกค้าโทรเข้ามาถามว่า “พิมพ์เนยสดในเว็บแล้วไม่เจอ มีขายไหม” ทั้งที่สินค้านั้นมีอยู่ในสต็อกและมีหน้าบนเว็บจริง พอเปิดดูก็พบว่าหน้าสินค้านั้นอยู่ลึกถึงห้าชั้น ที่อยู่ของหน้าเป็นตัวเลขรหัสยาว ๆ และมีอีกสามที่อยู่ที่แสดงสินค้าตัวเดียวกันแต่ต่างหมวด นี่ไม่ใช่ปัญหาสินค้า แต่เป็นปัญหาการจัดบ้าน

บทความนี้จะพาไปวางโครงสร้าง URL ร้านออนไลน์ตั้งแต่ผังหมวดหมู่ การตั้งชื่อ slug ภาษาไทย การจัดการสินค้าที่อยู่หลายหมวด ตัวกรองที่สร้างที่อยู่ซ้ำเป็นร้อย ไปจนถึงขั้นตอนย้าย URL เดิมโดยไม่ให้ลิงก์เก่าพัง ถ้าต้องการเห็นภาพรวมงาน SEO ของร้านค้าออนไลน์ทั้งหมด อ่านคู่กับ คู่มือ SEO สำหรับร้านค้าออนไลน์ ได้

โครงสร้าง URL ร้านออนไลน์ที่ดีหน้าตาเป็นอย่างไร

เหตุผลที่ต้องคุมความลึกไว้ที่สามระดับ เพราะทุกระดับที่เพิ่มขึ้นคือคลิกที่ลูกค้าต้องกดเพิ่ม และเป็นระยะทางที่ระบบค้นหาต้องเดินเพิ่มกว่าจะถึงหน้าสินค้า ร้านที่ซอยหมวดละเอียดเกินไปมักจบด้วยหมวดย่อยที่มีสินค้าอยู่ชิ้นเดียว ซึ่งไม่ช่วยลูกค้าเลือก และยังทำให้หน้าเว็บบางจนไม่มีอะไรให้อ่าน

สำหรับร้าน SME ส่วนใหญ่ที่มีสินค้าไม่เกินหลักพันรายการ แบบมีหมวดหลักชั้นเดียวมักลงตัวที่สุด เพราะได้ความหมายของหมวดติดมาในที่อยู่ แต่ยังปรับหมวดย่อยได้อิสระโดยไม่ต้องย้ายหน้าสินค้าทั้งร้าน หลักการตั้งชื่อคำต่อท้ายโดเมนในระดับพื้นฐาน อธิบายไว้แล้วใน SEO URL คือ ออกแบบโครงสร้าง URL ยังไงเมื่อเนื้อหาเป็นภาษาไทย

เริ่มจากผังหมวดหมู่ ไม่ใช่เริ่มจากตัว URL

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยคือเจ้าของร้านเปิดหลังบ้านแล้วเริ่มพิมพ์ที่อยู่ของแต่ละหน้าทีละหน้า ทั้งที่ยังไม่ได้ตัดสินใจว่าร้านจะแบ่งหมวดอย่างไร ผลคือได้ที่อยู่ที่ดูดีทีละหน้า แต่พอมองทั้งร้านกลับไม่เป็นระบบ มีทั้งหมวดที่ชื่อทับซ้อนกันและสินค้าที่ไม่รู้จะจัดไว้ตรงไหน

ลำดับที่ถูกคือวาดผังหมวดหมู่ก่อนบนกระดาษแผ่นเดียว โดยใช้คำที่ลูกค้าใช้เรียกของ ไม่ใช่คำที่ฝ่ายจัดซื้อใช้ ร้านอุปกรณ์ทำขนมที่ยกตัวอย่างข้างต้น ฝ่ายจัดซื้อแบ่งตามซัพพลายเออร์ว่าเป็นของนำเข้าหรือของในประเทศ แต่ลูกค้าเดินหาของตามงานที่จะทำ เช่น ของแต่งหน้าเค้ก พิมพ์และแม่พิมพ์ วัตถุดิบเบเกอรี ผังที่ใช้ได้จริงต้องเป็นผังของลูกค้า

• เปิดรายงานคำค้นในเว็บตัวเอง กับกล่องแชทย้อนหลังสามเดือน แล้วจดคำที่ลูกค้าพิมพ์หาของบ่อยที่สุดยี่สิบคำแรก คำเหล่านี้คือชื่อหมวดที่ควรมีจริง
• นับจำนวนสินค้าต่อหมวดที่วาดไว้ ถ้าหมวดไหนมีสินค้าต่ำกว่าประมาณห้าชิ้น ให้ยุบรวมกับหมวดใกล้เคียงก่อน ยังไม่ต้องสร้างเป็นหน้าแยก
• ถ้าหมวดไหนมีสินค้าเกินร้อยชิ้น ให้ซอยเป็นหมวดย่อยตามเกณฑ์ที่ลูกค้าใช้ตัดสินใจจริง เช่น ขนาด วัสดุ หรือประเภทการใช้งาน
• ตรวจว่าชื่อหมวดสองหมวดไม่คาบเกี่ยวกันจนลูกค้าเดาไม่ถูกว่าของอยู่ไหน เช่น มีทั้งหมวดอุปกรณ์เบเกอรีและหมวดเครื่องมือทำขนม ซึ่งควรเหลือชื่อเดียว
• กำหนดว่าแต่ละหมวดจะมีคำอธิบายบนหน้าหมวดอย่างน้อยหนึ่งย่อหน้า เพื่อไม่ให้หน้าหมวดเป็นแค่ตารางรูปสินค้าล้วน ๆ
• ลองให้พนักงานที่ไม่ได้ทำเว็บหาสินค้าสามชิ้นจากผังนี้ ถ้าหาไม่เจอภายในสามคลิก แปลว่าผังยังใช้ไม่ได้

ตั้งชื่อ slug อย่างไรเมื่อสินค้าเป็นภาษาไทย

คำถามที่เจ้าของร้านไทยถามมากที่สุดคือควรใช้ภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษในที่อยู่ของหน้า คำตอบคือใช้ได้ทั้งสองแบบ แต่ต้องเลือกแบบเดียวแล้วใช้ให้เหมือนกันทั้งร้าน การผสมกันครึ่งไทยครึ่งอังกฤษทำให้ทีมงานสับสนเวลาสร้างสินค้าใหม่ และทำให้ตรวจสอบยากเมื่อร้านโตขึ้น

ข้อดีของภาษาไทยคือลูกค้าอ่านแล้วเข้าใจทันทีเมื่อเห็นในผลการค้นหา ข้อเสียคือเวลาคัดลอกไปวางในแชทหรืออีเมล ระบบบางตัวจะแปลงเป็นรหัสยาวอ่านไม่ออก ส่วนภาษาอังกฤษสั้นและคัดลอกง่าย แต่ต้องกำหนดคำแปลให้ชัดตั้งแต่ต้น ไม่อย่างนั้นสินค้าเดียวกันจะถูกตั้งชื่อคนละแบบโดยพนักงานคนละคน

• เขียนเป็นตัวพิมพ์เล็กทั้งหมด และคั่นคำด้วยเครื่องหมายขีดกลาง ไม่ใช้ขีดล่างหรือเว้นวรรค เพราะเว้นวรรคจะถูกแปลงเป็นรหัสอ่านไม่ออก
• ตัดคำเชื่อมที่ไม่ให้ความหมาย เช่น คำว่า สำหรับ ของ และ ที่ ออกจากที่อยู่ ให้เหลือเฉพาะคำที่บอกว่าเป็นสินค้าอะไร
• อย่าใส่ชื่อร้านซ้ำในทุกที่อยู่ เพราะชื่อร้านอยู่ในโดเมนอยู่แล้ว การใส่ซ้ำทำให้ที่อยู่ยาวโดยไม่ได้ข้อมูลเพิ่ม
• ใส่รุ่นหรือขนาดเฉพาะเมื่อเป็นสิ่งที่ลูกค้าใช้ค้นหาจริง เช่น เตาอบไฟฟ้า 60 ลิตร ถือว่ามีประโยชน์ แต่รหัสภายในอย่าง sku-a4471 ไม่ควรอยู่ในที่อยู่
• ตั้งกติกาว่าห้ามแก้ที่อยู่ของหน้าที่เผยแพร่แล้วเพียงเพราะเปลี่ยนชื่อสินค้าเล็กน้อย ให้แก้ชื่อที่แสดงบนหน้าแทน
• เขียนกติกาทั้งหมดนี้ไว้ในเอกสารหน้าเดียว แล้วให้ทุกคนที่ลงสินค้าใช้ร่วมกัน เพราะความไม่สม่ำเสมอเกิดจากคนหลายคนมากกว่าจากระบบ

สินค้าอยู่หลายหมวดและตัวกรองที่สร้างที่อยู่ซ้ำ

ร้านที่ขายสินค้าหลากหลายจะเจอสองปัญหานี้แน่นอน ปัญหาแรกคือสินค้าหนึ่งชิ้นอยู่ได้หลายหมวด เช่น กระทะเหล็กหล่อ อยู่ได้ทั้งหมวดเครื่องครัวและหมวดของขวัญขึ้นบ้านใหม่ ปัญหาที่สองคือเมื่อลูกค้ากดตัวกรองสี ขนาด ช่วงราคา และการเรียงลำดับ ระบบจะสร้างที่อยู่ใหม่ขึ้นมาทุกครั้ง จนร้านที่มีสินค้าสี่ร้อยชิ้นอาจมีที่อยู่เป็นหมื่น

ทั้งสองปัญหาแก้ด้วยหลักเดียวกัน คือกำหนดให้เนื้อหาชุดหนึ่งมีบ้านจริงเพียงหลังเดียว ส่วนทางเข้าอื่น ๆ ให้เป็นแค่ทางเดินที่พากลับมาบ้านหลังนั้น ไม่ใช่การสร้างบ้านใหม่ที่มีของเหมือนกันทุกอย่าง

เครื่องมือที่ใช้บอกว่าหน้าไหนคือบ้านจริงคือแท็ก canonical ซึ่งใช้ชี้จากหน้าที่ซ้ำกลับไปยังหน้าหลัก วิธีใส่และข้อควรระวังอยู่ใน Canonical Tag คืออะไร ส่วนการตัดสินใจว่าเงื่อนไขตัวกรองไหนควรเป็นหน้าถาวร มีตัวอย่างละเอียดใน Pagination และ Faceted Navigation

ลงมือจัดโครงสร้าง URL ร้านออนไลน์ทีละขั้น

ขั้นตอนด้านล่างออกแบบมาให้ทำได้ด้วยตัวเองในเวลาประมาณหนึ่งถึงสองสัปดาห์สำหรับร้านขนาดไม่กี่ร้อยรายการ สิ่งสำคัญคือทำตามลำดับ อย่าข้ามไปขั้นเปลี่ยนที่อยู่ก่อนที่จะมีรายการของเดิมครบ เพราะถ้าไม่มีรายการเดิมก็จะวางการเปลี่ยนเส้นทางไม่ครบ

ย้าย URL เดิมโดยไม่ให้ลิงก์เก่าพัง

ความเสียหายจากการย้ายที่อยู่ไม่ได้เกิดจากการย้ายเอง แต่เกิดจากการย้ายแล้วลืมของ ลิงก์เก่าที่ลูกค้าเคยบันทึกไว้ ลิงก์ในโพสต์เก่าบนโซเชียล ลิงก์ในใบเสนอราคาที่ส่งไปแล้ว และลิงก์จากเว็บพันธมิตร ทั้งหมดนี้จะพาคนไปหน้าที่ไม่มีอยู่จริงถ้าไม่ได้วางเส้นทางไว้

ร้านที่ย้ายแล้วอันดับตกมักมีสาเหตุร่วมกันอยู่ไม่กี่ข้อ คือวางเส้นทางเปลี่ยนแบบชั่วคราวแทนแบบถาวร วางเส้นทางกลับไปหน้าแรกทั้งหมดแทนที่จะไปหน้าที่ตรงกัน หรือทยอยย้ายทีละนิดทุกเดือนจนระบบค้นหาต้องไล่ตามตลอดเวลา

1. 1ก่อนย้าย ให้บันทึกจำนวนคนเข้าและจำนวนการแสดงผลของหน้าสำคัญยี่สิบหน้าแรกไว้ก่อน เพื่อใช้เทียบหลังย้ายว่าปกติหรือไม่
2. 2ใช้การเปลี่ยนเส้นทางแบบถาวรเสมอสำหรับการย้ายถาวร อย่าใช้แบบชั่วคราวเพราะสะดวกกว่าในระบบที่ใช้อยู่
3. 3จับคู่ทีละหน้าให้ตรงเรื่อง หน้าสินค้าไปหน้าสินค้าเดิม หน้าหมวดไปหน้าหมวดที่ใกล้เคียงที่สุด ห้ามเทรวมไปหน้าแรก
4. 4สำหรับสินค้าที่เลิกขายถาวร ให้พาไปหน้าหมวดที่สินค้านั้นเคยอยู่ พร้อมข้อความบอกว่าสินค้านี้เลิกจำหน่ายแล้วและแนะนำรุ่นทดแทน
5. 5ห้ามวางเส้นทางต่อกันเป็นทอด ๆ เช่น ที่อยู่เก่าไปที่อยู่กลางแล้วค่อยไปที่อยู่ใหม่ ให้แก้ให้ชี้ปลายทางสุดท้ายโดยตรง
6. 6หลังย้ายเสร็จ ให้เปิดหน้าจริงจากมือถือสิบหน้าแบบสุ่ม แล้วกดลิงก์ในเมนูทุกอันหนึ่งรอบ ก่อนจะถือว่างานจบ

สิ่งที่ไม่ควรทำกับ URL ร้านออนไลน์

ข้อผิดพลาดด้านล่างนี้ไม่ได้ทำให้ร้านพังทันที แต่จะค่อย ๆ สะสมจนถึงจุดที่ต้องรื้อทั้งระบบ ซึ่งแพงกว่าการทำถูกตั้งแต่ต้นมาก โดยเฉพาะเมื่อร้านโตจนมีสินค้าหลักพันรายการแล้ว

• ยัดคำค้นลงในที่อยู่จนยาวผิดปกติ เช่น ใส่ทั้งชื่อสินค้า ชื่อยี่ห้อ คำว่าราคาถูก และคำว่าส่งฟรีไว้ในที่อยู่เดียว ซึ่งไม่ช่วยอะไรและอ่านยาก
• เปลี่ยนที่อยู่ของหน้าสินค้าทุกครั้งที่เปลี่ยนชื่อสินค้าเล็กน้อย ทำให้มีเส้นทางเปลี่ยนซ้อนกันเป็นชั้น ๆ จนไล่ตามไม่ไหว
• สร้างหมวดใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้าใหม่เข้ามา จนได้หมวดที่มีสินค้าอยู่ชิ้นเดียวเต็มไปหมด ซึ่งทำให้หน้าเว็บบางและลูกค้าเลือกยาก
• ปล่อยให้ตัวกรองทุกแบบสร้างหน้าใหม่ได้อิสระ จนร้านมีที่อยู่มากกว่าจำนวนสินค้าหลายสิบเท่า
• ทำหน้าสินค้าตัวเดียวกันซ้ำหลายที่อยู่เพื่อหวังให้ติดหลายคำ ซึ่งสุดท้ายหน้าเหล่านั้นแย่งกันเองและไม่มีหน้าไหนชัดพอ ดูเหตุผลเต็มได้ที่ Thin Content และ Duplicate Content
• ลบหน้าสินค้าที่เลิกขายทิ้งทันทีโดยไม่วางเส้นทางไปที่ไหนเลย ทั้งที่หน้านั้นอาจยังมีคนค้นหาและมีลิงก์เก่าชี้อยู่
• ใช้ที่อยู่เป็นภาษาไทยในบางหมวดและภาษาอังกฤษในบางหมวดโดยไม่มีกติกา ทำให้พนักงานลงสินค้าใหม่แล้วเดาไม่ถูกว่าต้องทำแบบไหน

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

โครงสร้าง URL ร้านออนไลน์ที่ดีคือผลลัพธ์ของผังหมวดหมู่ที่ลูกค้าเข้าใจ ไม่ใช่งานตกแต่งตัวอักษรท้ายโดเมน ให้คุมความลึกไว้ไม่เกินสามระดับ ตั้งกติกาการตั้งชื่อเป็นลายลักษณ์อักษรแล้วใช้ให้เหมือนกันทั้งร้าน ให้สินค้าหนึ่งชิ้นมีที่อยู่จริงหนึ่งเดียว เลือกว่าตัวกรองไหนคุ้มที่จะเป็นหน้าถาวร และถ้าต้องย้ายที่อยู่ ให้ย้ายครั้งเดียวจบพร้อมวางเส้นทางให้ครบทุกหน้า